«Τέσσερα πολυβόλα μπαστακωμένα»: «Βροχή» από νέα ντοκουμέντα για την Καισαριανή μετά τις φωτογραφίες

Έναν καταιγισμό από ιστορίες, μαρτυρίες και ντοκουμέντα βιωματικά και μη έχει προκαλέσει η ανάδειξη των συγκλονιστικών πρώτων φωτογραφιών από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή την 1η Μαΐου 1944.

Το σύνολο των φωτογραφιών του Βέλγου συλλέκτη, μεταξύ των οποίων και της Καισαριανής, ανακηρύχθηκαν νεώτερο μνημείο ενώ οι εμπειρογνώμονες του Υπουργείο Πολιτισμού έχουν ταξιδέψει στη Γάνδη του Βελγίου για να δουν από κοντά το υλικό του Τim de Craene, ενόψει της διεκδίκησης όλων των ντοκουμέντων από το ελληνικό κράτος.

Την ίδια ώρα, στην Ελλάδα συνεχίζεται η διαδικασία αναγνώρισης των προσώπων που εικονίζονται στα φωτογραφικά ντοκουμέντα, ενώ στο φως βγαίνουν αντικείμενα και έγγραφα των εκτελεσθέντων αλλά και οι ιστορίες ανθρώπων που έζησαν τα εμβληματικά αυτά γεγονότα.

Χθες Πέμπτη (20/2) ο Δήμος Καισαριανής έδωσε στη δημοσιότητα φωτογραφίες και αντικείμενα του Ιωάννη Πιτσός ενός εκ των 200 εκτελεσθέντων της Πρωτομαγιάς του 1944.

Συγκεκριμένα, όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση του δήμου, ότι «η Κατερίνα Μ. Πετρή ανιψιά του Ιωάννη Πιτσού, ενός εκ των 200 εκτελεσμένων κομμουνιστών, εργαζόμενη στον Δήμο Καισαριανής, παρέδωσε επιστολή της οικογένειας, καθώς και το εκλογικό βιβλιάριο του θείου της».

«Τα πολύτιμα αυτά ντοκουμέντα που παραδίδει η οικογένεια στον Δήμο Καισαριανής για αξιοποίησή τους από τον τόπο και τα χώματα που ο Ιωάννης Πιτσός έδωσε με λεβεντιά τη ζωή του μαζί με τους συντρόφους του, δεν βρίσκονται σε κανένα ιστορικό αρχείο και δημοσιεύονται σήμερα για πρώτη φορά.

Με μάτια βουρκωμένα, χρέος μας να αναδείξουμε κάθε πτυχή του ηρωισμού των 200 κομμουνιστών και της ιστορίας του λαού μας.

Έτσι συνεχίζουν οι διακόσιοι να νικούν τον θάνατο… Η θυσία τους για τη λευτεριά του λαού περνά από γενιά σε γενιά, συγκινεί και διδάσκει», τονίζεται στην ανακοίνωση του Δήμου Καισαριανή.

«Τέσσερα πολυβόλα μπαστακωμένα»: Ένας κάτοικος της Καισαριανή θυμάται

Γεμάτο από κόσμο είναι συνεχώς το μνημείο της Καισαριανής τις τελευταίες ημέρες, με δεκάδες επισκέπτες να συρρέουν για να δουν από κοντά τον τόπο που θυσιάστηκαν οι 200 αγωνιστές. Στο σημείο βρίσκονται και άνθρωποι που έζησαν την περιοχή τις προηγούμενες δεκαετίες, όταν οι μνήμες από το αιματηρό γεγονός ήταν ακόμα νωπές.

Ένας κάτοικος της Καισαριανής, ο κ. Στράτος, μιλά στην κάμερα του Orange Press Agency, περιγράφοντας πως οι μνήμες μιας ολόκληρης γενιάς «κουμπώνουν» με τα ντοκουμέντα, μετατρέποντας το Σκοπευτήριο σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από ένα σιωπηλό μνημείο.

«Στην Καισαριανή ζούσα από έφηβος. Απ’ τα χρόνια των Λαμπράκηδων, όπως είπα, γύρω στο ‘62», θυμάται ο κ. Στράτος.

«Γινόντουσαν και τότε οι γιορτές, το μνημόσυνο, με παρελάσεις. Ήταν εντυπωσιακό», συμπληρώνει, φέρνοντας στον νου του την εικόνα που του έμεινε χαραγμένη όταν πρωτομπήκε στο μνημείο.

«Ήτανε ο κόσμος, ήτανε και τα χρόνια κοντά ακόμα. Η εικόνα που μου έμεινε και σαν παιδιά που ήρθαμε με τον φίλο μου τον Παναγιώτη, Λαμπράκηδες και δύο, όταν ήλθαμε πρώτη φορά μέσα σε αυτό το μνημείο. Αυτά δεν υπήρχαν εδώ» λέει, περιγράφοντας τις αλλαγές στον χώρο.

Καθώς περπατά στο Σκοπευτήριο, δείχνει το σημείο που αποτυπώθηκε στις μοναδικές φωτογραφίες, πριν από 82 χρόνια. «Αυτός ο διάδρομος φαίνεται στις φωτογραφίες, φαίνεται», τονίζει με έμφαση για τα ντοκουμέντα της εκτέλεσης της Πρωτομαγιάς.

Η περιγραφή του για το «θυσιαστήριο» είναι ανατριχιαστική: «Ήτανε τέσσερα πολυβόλα μπαστακωμένα μες το μπετό. Τέσσερα.

Απέναντι ήτανε ένα υψωματάκι και πίσω ήταν ένα σαν ένα αυλάκωμα μακρύ, ούτως ώστε οι νεκροί να πέφτανε πίσω και τους αφήναν έτσι όπως ήτανε».

Αυτή η εικόνα στοίχειωσε τη νιότη του, καθώς όπως λέει, «αυτό μας έκανε εντύπωση. Τα πολυβόλα ιδίως». «Ήμασταν νεαρά παιδιά, δεκαεφτά χρονών. Εμείς η γενιά μου μεγαλώσαμε μετά τον εμφύλιο και ακούγαμε και στα χωριά μας τους μεγάλους που λέγανε για το ανταρτικό στα χωριά», αναφέρει χαρακτηριστικά.

«Και να σκεφτείτε ότι όταν ήμασταν παιδιά του δημοτικού παίζαμε τους αντάρτες. Ναι, είχε γίνει παιχνίδι. Δηλαδή ήταν πολύ κοντά ας πούμε», συμπληρώνει για το πώς η ιστορία γινόταν μέρος της καθημερινότητάς τους. «Δεν έπαψε να υπάρχει το δημοκρατικό αίσθημα που είχαμε, γιατί έχω και από τους γονείς μου ιστορία και τα λοιπά. Και ήρθαμε εδώ πέρα, οργανωθήκαμε στην Κυψέλη και ερχόμασταν με τα παιδιά εδώ πέρα», σημειώνει για την πολιτική του αφετηρία.

«Οι φωτογραφίες πρέπει να έρθουν εδώ»

Σχολιάζοντας τα νέα φωτογραφικά ντοκουμέντα, ο κ. Στράτος υπογραμμίζει πως «η ουσία είναι ότι φαίνεται ολοκάθαρα η κτηνωδία και ο βανδαλισμός και η απανθρωπιά και η κτηνωδία αυτών των ανθρώπων».

Όπως τονίζει, «φαίνονται τα καμιόνια, φαίνονται οι άνθρωποι, περπατούσαν ακριβώς εδώ, και ο διάδρομος εδώ φαίνεται» επαναλαμβάνει. «Είναι γνωστό τα τερατουργήματα που έκαναν οι Ναζί. Μέχρι να φύγουν εκτελούσαν», επισημαίνει με πικρία.

Θυμάται ακόμα τις γυναίκες της περιοχής που κράτησαν τη μνήμη ζωντανή: «Ερχόντουσαν οι γυναίκες Καισαριανή, οι γριές οι κατοχικές κλαίγανε. Ίσως πολλοί να λένε ‘ξέρεις, δεν έγινε αυτό, δεν έγινε έτσι, δεν έγινε αλλιώς’», σχολιάζει για τους αμφισβητίες, υπογραμμίζοντας ότι η αλήθεια είναι μία.

Το αίτημά του για την τύχη των φωτογραφιών είναι ξεκάθαρο. «Οι φωτογραφίες αυτές πρέπει να έρθουν εδώ, στο Μουσείο Εθνικής Αντίστασης της Καισαριανής. Είτε το θέλουμε είτε όχι, η Καισαριανή είναι η πρωτοπόρος στην αντίσταση και την ιστορία της. Αλλά και εδώ αποφασίστηκε και η Εθνική Αντίσταση», δηλώνει με θέρμη.

«Θα δείτε (στο μουσείο) φωτογραφίες σπάνιες από την αρχή μέχρι το τέλος. Βουνό, Αθήνα, πόλη. Πρέπει να γυρίσουν εδώ οι φωτογραφίες», επιμένει.

Σχολιάζοντας τον βανδαλισμό στο μουσείο -την ημέρα που ανακοινώθηκε η ανάρτηση των φωτογραφικών ντοκουμέντων στο ebay- ο κ. Στράτος είναι σαφής: «Πότε προλάβανε τα κτήνη; Πότε προλάβανε; Οι άνθρωποι δώσανε τη ζωή τους για να μπορούμε εμείς και αυτά τα κτήνη να κυκλοφορούν ελεύθερα και να βανδαλίζουνε; Σπάσανε τα μάρμαρα. Ό,τι έκαναν οι χιτλερικοί στην Κατοχή κάνουν οι απόγονοί τους τώρα».